1 Seri No'lu EK Emlak Vergisi Genel Tebliği

26/11/1999 tarih ve 4481 sayılı Kanunun26/11/1999 gün ve mükerrer 23888 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 6 ncı maddesiyle bir defaya mahsus olmak üzere "Ek Emlak Vergisi" ihdas edilmiş bulunmaktadır. Bu verginin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar aşağıda açıklanmıştır.

1. VERGİNİN KONUSU

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 11/08/1970 gün ve 13576 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 1 ve 12 nci maddelerinde belirtilen bina, arsa ve araziler ek emlak vergisine tabidir.

2. MÜKELLEF

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 3 ve 13 üncü maddelerine göre, bina ve arazi vergisinin mükellefi, bina, arsa ve arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa bina, arsa ve araziyi malik gibi tasarruf edenlerdir. Belirtilen bina, arsa ve arazi vergisinin 1999 yılında mükellefi olanlar, ek emlak vergisinin de mükellefidirler.

3.MUAFLIK VE İSTİSNALAR

a) Brüt Alanı 120 m2'yi Geçmeyen Konut İstisnası

Türkiye sınırları içinde sahip olunan konutlardan brüt alanı 120 m2'yi geçmeyen ve mükellefçe seçilen bir tanesi ek emlak vergisinden müstesna tutulacaktır. Sahip olunan konut veya konutların brüt alanının 120 m2'yi geçmesi halinde, ek emlak vergisine ilişkin istisna uygulanmayacaktır.

Brüt kullanım alanı tabiri, emlak vergisi matrahının hesaplanmasında esas alınan ve bina vergisi beyannamesinin 20 no'lu satırındaki m2"yi ifade etmektedir.

Brüt alanı 120 m2'den küçük birden fazla konuta sahip olunması halinde, hangi konut için istisnadan yararlanılmak istendiği bir dilekçe ile ilgili belediyeye bildirilecektir. Mükelleflerin tercih ettiği bu konutları için belediyece ek emlak vergisi hesaplanmayacaktır.

Mükelleflerin Türkiye sınırları içinde brüt alanı 120 m2'den küçük tek konutu varsa, bu konut için de istisna uygulanabilmesi amacıyla ilgili belediyeye dilekçe verilmesi zorunludur.

Hisseye düşen brüt alanı 120 m2'yi geçmeyen birden fazla konuta sahip olunması halinde de, ilgili belediyeye dilekçeyle müracaat edilecek ve bu hisseli konutlardan tercih edilen biri için ek emlak vergisi hesaplanmayacaktır.

Örnek 1- Mükellefin, (A) belediyesi sınırları içerisinde üç ayrı konutu olup, bu konutların her birinin brüt alanı 120 m2'yi geçmemektedir. Mükellefin, bu konutlarından tercih ettiği birisi için dilekçe vermesi halinde, tercih ettiği konut için ek emlak vergisi ödemeyecektir.

Örnek 2- Mükellefin, (A) ve (B) belediyesi sınırları içerisinde iki meskeni vardır. Mükellef, (A) belediyesi sınırları içindeki konutunun brüt alanı 130 m2'dir. (B) belediyesi sınırları içinde bulunan konutunun ise brüt alanı 100 m2'dir. Mükellef, (B) belediyesi sınırları içinde bulunan 100 m2'lik konutu için dilekçe vermesi halinde istisnadan yararlanabilecektir. Mükellefin, (A) belediyesi sınırları içindeki konutu için istisnadan yararlanması mümkün bulunmamaktadır.

Örnek 3- Mükellefin, (A) ve (B) belediyesi sınırları içinde ½ hisse ile sahip olduğu ve hissesine düşen brüt kullanım alanı 120 m2'nin altında olan iki konutu vardır. (A) belediyesi sınırı içinde bulunan konutundaki brüt alandan mükellef payına düşen hisse 65 m2, (B) belediyesi sınırı içindeki konutun brüt alanından mükellef payına düşen hisse ise 60 m2'dir. Konut istisnasının uygulanmasında bu hisselerin toplam miktarı 125 m2 değil, mükellefin tercih edeceği konuttaki hisse dikkate alınacak ve bu konut için istisna uygulanacaktır.

Örnek 4- Mükellefin, (A) ve (B) belediyesi sınırları içerisinde iki konutu vardır. Bu konutların her birinin ayrı ayrı brüt alanı 120 m2'nin üzerindedir. Mükellefin sahip olduğu her iki konutun da brüt alanı 120 m2"yi geçtiğinden, her ikisi için de ek emlak vergisi ödeyecektir.

b) Deprem Bölgesinde Bulunan Bina, Arsa ve Araziler İle Depremde Varlıklarının Yüzde 10'nu Kaybedenlerin Gayrimenkullerine İlişkin İstisna

Bolu, Kocaeli, Sakarya, Yalova illerinin merkez ve ilçelerinde bulunan bina, arsa ve araziler ek emlak vergisinden istisna edilmiş olup, belirtilen il sınırları dahilinde bulunan gayrimenkuller nedeniyle ek emlak vergisi ödenmeyecektir.

Diğer taraftan, 17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihinde meydana gelen depremlerde varlıklarının en az yüzde onunu (tevsik edilmek kaydıyla), eşini veya birinci derecede kan hısımlarından birini kaybedenlerin bina, arsa ve arazileri de ek emlak vergisine tabi tutulmayacaktır.

Varlıklarının en az yüzde onunu, eşini veya birinci derece kan hısımlarından (çocuklar, anne veya baba) birini kaybetmeleri nedeniyle ek emlak vergisinden muaf olanlar durumu gayrimenkullerinin bulunduğu belediyeye bir dilekçe ile bildireceklerdir. Dilekçeye herhangi bir belge eklenmesine gerek bulunmamaktadır.

Varlıklarının en az yüzde onunu kaybeden mükelleflerin kendilerinden belge talep edilmesi halinde, bu durumu depremin vukua geldiği yerdeki il ve/veya ilçe idare kurulundan alacakları kararlar ile belgelendirmeleri gerekmektedir.

c) Diğer Muafiyet ve İstisnalar

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4 ve 14 üncü maddelerinde bina ve arazi vergisine ilişkin daimi muaflıklar, 5 ve 15 inci maddelerinde de geçici muaflıklar düzenlenmiştir.

Anılan Kanunun 9 ve 19 uncu maddelerinde de, oturulması ve kullanılması kanunların verdiği yetkiye dayanılarak yasak edilen binalar ile arazilerden emlak vergisinin alınmaması öngörülmüştür. Ayrıca, söz konusu 9 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre; yıkılan, yanan veya tamamen kullanılamaz hale gelen binalardan dolayı bina vergisi mükellefiyeti sona ermektedir.

Yine aynı Kanunun 30 uncu maddesinde, kanunlar veya diğer kamu düzeni koyan mevzuatla tasarrufu kısıtlanan bina, arsa ve araziler için kısıtlılığın devam ettiği müddetçe emlak vergisinin 1/10 oranında ödeneceği belirtilmiştir.

Buna göre, Emlak Vergisi Kanununda yer alan ve yukarıda belirtilen muafiyet ve istisna hükümleri ile diğer kanunlarda emlak vergisi ile ilgili olarak yer alan muafiyet ve istisna hükümleri, ek emlak vergisinin uygulanmasında da dikkate alınacaktır.

4- MATRAH VE NİSPET

Ek emlak vergisi, Emlak Vergisi Kanununda yazılı matrah ve nispetler üzerinden hesaplanacaktır.

Bina vergisinin nispeti meskenlerde binde 1, mesken dışındaki binalarda binde 2'dir.

Arsa vergisinin nispeti binde 3, arazi vergisinin nispeti ise binde 1'dir.

Ek emlak vergisi, yukarıda yazılı bina, arsa ve arazi vergisi nispetlerine göre hesaplanacaktır. Diğer taraftan, Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 98/12031 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı 01/12/1998 tarih ve 23540 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. ile Türkiye sınırları içinde tek meskeni olup, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıklardan ibaret bulunanların veya bunlardan kendileri üzerine kayıtlı meskeni olmayanların anılan kurumlardan aylık almayan ve herhangi bir geliri de bulunmayan eşleri ile şehitlerin dul ve yetimlerine ve gazilere ait tek meskenin bina vergisi oranı, 1999 yılı için sıfıra indirilmiştir.

Bu nedenle, indirimli (sıfır) emlak vergisi oranından yararlanan mükelleflerin sahip olduğu bu konutlar, 120 m2'yi geçmiş olsalar dahi ek emlak vergisine tabi tutulmayacaktır.

5- TARH, TAHAKKUK VE ÖDEME

Ek emlak vergisi için beyanname verilmeyecek ve 1998 yılı genel beyan döneminde veya 1998 yılında ortaya çıkan ve vergi değerini tadil eden nedenlerle verilen bina, arsa ve arazi vergisi beyannameleri bu vergi için de verilmiş sayılacaktır.

Bu vergi, 1999 yılı bina, arsa ve arazi vergisi matrahları üzerinden emlak vergisi oranları dikkate alınarak hesaplanacak ve tahakkuk fişi ile tahakkuk ettirilecektir. Hesaplanan vergi, mükellefe ayrıca tebliğ edilmeyecektir. Ancak, mükellefin dilekçe vererek istisna uygulanmasını tercih ettiğini bildirdiği konut için, ilgili belediyece ek emlak vergisi tahakkuk ettirilmeyecek, tahakkuk ettirilmiş ise terkin edilecektir.

Diğer taraftan, 4444 sayılı Kanunla 14/8/1999 gün ve 23786 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır Emlak Vergisi Kanununa eklenen geçici 18 inci madde hükmüne göre beyanlarını yenileyen mükelleflerin beyan edecekleri vergi değerleri, 2000 yılı ve müteakip yıllara ilişkin vergilendirmelerde gözönünde bulundurulacağından, ek emlak vergisinin hesabında bu değerler dikkate alınmayacaktır.

1999 yılı bina, arsa ve arazi vergi matrahı üzerinden tarh ve tahakkuk ettirilen ek emlak vergisi, ilki 1999 yılı Aralık ayı içinde, diğeri ise 2000 yılının Mart ayı içinde olmak üzere iki eşit taksitte ödenecektir. Bu verginin tamamının ilk taksitte ödenmesi mümkündür.

1998 yılı genel beyan döneminde veya 1998 yılında ortaya çıkan ve vergi değerini tadil eden nedenlere ilişkin olarak beyanname vermesi gerekirken, bu Kanunun yayımı tarihine kadar bina, arsa ve arazi vergisi beyannamesi vermeyen mükelleflerin ek emlak vergisi ise Emlak Vergisi Kanununun 32 nci maddesine göre belirlenecek emlak vergisi matrahı üzerinden tarh ve tahakkuk ettirilecektir.

6- MAHSUPLAR

Mükelleflerin daha önce dilekçe vermemeleri nedeniyle ek emlak vergisinin fuzulen tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesi halinde, fuzulen tahsil edilen ek emlak vergisi öncelikle, aynı belediye hudutları içindeki diğer gayrimenkullere ait ek emlak vergisinin ikinci taksitine mahsup edilecektir. Bu mahsuba rağmen mahsup edilmeyen bir miktarın kalması halinde, talepleri halinde mükelleflere iade edilebileceği gibi, mükellefin 2000 ve müteakip yıllara ait emlak vergisinden de mahsup edilebilecektir.

7- BELEDİYELERCE TAHSİL EDİLECEK EK EMLAK VERGİSİNİN VERGİ DAİRELERİNE YATIRILMASI

Belediyeler, mükelleflerden tahsil ettikleri ek emlak vergisi ile mükelleflerin ek emlak vergisini vadesinden sonra ödemeleri nedeniyle tahsil edecekleri gecikme zammını, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile bağlı bulundukları vergi dairesine beyan ederek ödeyeceklerdir.

Tahsil ettikleri ek emlak vergilerini yukarıda belirtilen süre içinde yatırmayan belediyelerden, yatırmaya mecbur oldukları vergiler, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilecektir.

Ayrıca, 4481 sayılı Kanunun yöneticilerin sorumluluğu ile ilgili 11 inci maddesine göre belediye başkanları, belediyelerin bu Kanun uyarınca tahsil ettikleri ek emlak vergisinin ilgili tahsil dairesine zamanında ve tam olarak yatırılmasından yükümlü bulunmaktadırlar. Bu yükümlülüğe uymayan belediye başkanları adına zamanında ödenmeyen verginin % 10'nu tutarında ceza kesilecek ve bu ceza, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre müşterek ve müteselsilen sorumluluk esasına göre belediye başkanlarından tahsil edilecektir.

8- EK EMLAK VERGİSİ HAKKINDA UYGULANACAK KANUN HÜKÜMLERİ:

Ek emlak vergisi hakkında 4481 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanacaktır.

Tebliğ olunur.

Metin Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı hâliyle aktarılmıştır; haftada bir güncellenir. Kaynak: GİB mevzuat sayfası. Tüm tebliğler