Emekliyken çalışma: SGDP nedir, ne kadar kesilir?
27 Ekim 2026 · 6 dakikalık okuma · SGK Rehberi 4
Kısaca: Yaşlılık aylığı alan biri özel sektörde iş sözleşmesiyle (4/a) çalışmaya başlarsa aylığı kesilmez; bunun yerine ücretinden sosyal güvenlik destek primi (SGDP) kesilir. 2026'da oran işçi için %7,5, işveren için %22,5'tir; işveren ayrıca %2,25 kısa vadeli sigorta primi öder. Emekli olduktan sonra kendi adına (4/b) çalışanların aylığından ise 2016'dan beri SGDP kesilmez.
1. SGDP ne zaman ödenir?
Emekli olduktan sonra yeniden çalışan kişi, çalışma biçimine göre farklı kurallara tabidir:
| Emeklinin yeni çalışması | Sonuç |
|---|---|
| Özel sektörde iş sözleşmesiyle (4/a) | Aylık devam eder; ücretten SGDP kesilir, işveren SGDP payını öder. |
| Kendi adına (esnaf, şirket ortağı, serbest meslek; 4/b) | Aylık devam eder; 10.02.2016'yı izleyen ödeme döneminden beri aylıktan SGDP kesilmez. |
| Kamu idarelerinde | Kural olarak aylık kesilir; kanunda sayılan istisnalar dışında SGDP yolu yoktur. |
4/a'da emekli çalışan, kendi isteğiyle aylığını kestirip tüm sigorta kollarına tabi olarak da çalışabilir. Bu tercih, ileride aylığın yeniden hesaplanmasını etkiler; karar vermeden önce ayrıca değerlendirilmelidir.
2. 2026 oranları
| Prim | İşçi | İşveren | Toplam |
|---|---|---|---|
| Sosyal güvenlik destek primi | %7,5 | %22,5 | %30 |
| Kısa vadeli sigorta kolları (iş kazası, meslek hastalığı) | – | %2,25 | %2,25 |
| Toplam | %7,5 | %24,75 | %32,25 |
SGDP'li çalışan için genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası primi ödenmez. Prim, normal çalışanlarda olduğu gibi prime esas kazanç üzerinden hesaplanır; kazancın alt ve üst sınırı da aynıdır.
3. Örnek hesap: normal çalışan ile emekli çalışan
Aylık brüt ücreti 50.000 TL olan iki çalışan için SGK kesintileri ve işveren primi (teşvikler hariç):
| Kalem | Normal çalışan | Emekli çalışan (SGDP) |
|---|---|---|
| İşçiden kesilen SGK primi | %14 → 7.000 TL | %7,5 → 3.750 TL |
| İşçiden kesilen işsizlik primi | %1 → 500 TL | Yok |
| İşçi kesintisi toplamı | 7.500 TL | 3.750 TL |
| İşveren SGK primi | %21,75 → 10.875 TL | %24,75 → 12.375 TL |
| İşveren işsizlik primi | %2 → 1.000 TL | Yok |
| İşveren primi toplamı | 11.875 TL | 12.375 TL |
Emekli çalışanın eline geçen ücret, kesinti daha düşük olduğu için normal çalışandan yüksektir; gelir vergisi ve damga vergisi her ikisinde de aynı kurallarla hesaplanır. İşveren tarafında ise prim yükü biraz daha fazladır. Ayrıca normal çalışanlar için uygulanan bazı prim teşvikleri SGDP'li çalışanlarda uygulanmaz; bu da farkı açabilir. Kendi tutarınız için brütten nete maaş aracında "Emekli (SGDP)" seçeneği kullanılabilir.
4. SGDP ödenen sürenin sonuçları
- Emekli aylığını artırmaz: SGDP olarak ödenen primler yeni bir emeklilik hakkı ya da aylık artışı doğurmaz.
- İş kazasında koruma vardır: Kısa vadeli sigorta primi ödendiği için iş kazası ve meslek hastalığı hâlinde haklardan yararlanılır.
- Sağlık hizmeti emeklilik statüsünden alınır: Genel sağlık sigortası primi ödenmez; emekli, sağlık hizmetini emekli olarak almaya devam eder.
5. Sık yapılan hatalar
- Emekliyi normal sigortalı olarak bildirmek: Emekli çalışan, SGDP'ye tabi belge türüyle bildirilmelidir. Yanlış bildirim, sonradan prim farkı ve düzeltme işlemi doğurur.
- "Emekli çalıştırmak işverene ucuz" sanmak: İşçinin kesintisi azalır, ancak işverenin prim oranı daha yüksektir ve bazı teşvikler uygulanmaz.
- Bağ-Kur'lu emeklinin hâlâ kesinti ödediğini düşünmek: Emekli olduktan sonra kendi adına çalışanların aylığından 2016'dan beri SGDP kesilmiyor. Daha önceki dönemlere ait borçlar ise bu değişiklikle silinmedi.
- Kamuda çalışmayı özel sektörle aynı sanmak: Kamu idaresinde çalışmaya başlayan emeklinin aylığı kural olarak kesilir.
6. Ne yapmalı?
- Emekli bir çalışanı işe alırken işe giriş bildirgesinde SGDP'ye tabi çalışma olarak bildirin ve bordroyu buna göre hazırlayın.
- Emekli olup kendi işinizi kuracaksanız (şirket ortaklığı, esnaflık) 4/b kaydının başladığını ve aylığınızdan kesinti yapılmadığını e-Devlet'ten kontrol edin.
- Aylığı kestirip tam sigortalı çalışmayı düşünüyorsanız sonucunu işletmenizin mali müşaviriyle birlikte hesaplayın.
Sık sorulan sorular
Emekli olduktan sonra çalışırsam maaşım kesilir mi?
Özel sektörde iş sözleşmesiyle ya da kendi adınıza çalışırsanız kesilmez. Kamu idaresinde çalışmaya başlarsanız kural olarak kesilir.
SGDP ödemek emekli maaşımı artırır mı?
Hayır. SGDP yeni bir aylık hakkı doğurmaz; yalnız iş kazası ve meslek hastalığı yönünden koruma sağlar.
Emekli çalışana kıdem tazminatı ödenir mi?
Emeklilikten sonraki çalışma için kıdem hakkı, iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğine göre değerlendirilir; yaşlılık aylığı almak amacıyla ayrılma nedeni bu dönemde kullanılamaz.
Ergün Volkan Güven, Mali Müşavir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; oranlar 2026 yılı için geçerlidir ve kanun değişiklikleriyle güncellenebilir. Mevzuat dayanakları: 5510 sayılı Kanun m.30, 81; 6663 sayılı Kanun (10.02.2016); 7566 sayılı Kanun (19.12.2025). Resmî kaynak: SGK, Emeklilik. Son kontrol: 27.10.2026.